Khốc liệt hạn hán


14:00 16/06/2015
CEWAREC.org - Ngày mai (17-6), là ngày Thế giới chống Sa mạc hóa và hạn hán. Đáng nói là đúng vào thời điểm này, ở Việt Nam, hạn hán cũng đang là một thảm họa mà người dân phải đối mặt. Miền Trung, đặc biệt là vùng đất Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đang phải oằn mình trong sự khốc liệt của hạn hán.


Trên cánh đồng thôn Suối Vang (xã Công Hải, huyện Hàm Thuận Bắc, Ninh Thuận)

Nếu như bão, lũ là những thảm họa hiện hữu khiến người ta phải đối mặt ngay lập tức thì hạn hán xảy ra dần dần khiến dường như chưa bao giờ nó được xem như một thảm họa thiên nhiên cần đối phó đúng mức. Vừa tuần trước, vấn đề hạn hán cũng được nhiều đại biểu Quốc hội đưa ra trong phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội. Trong đó có những đại biểu cho rằng Báo cáo về tình hình kinh tế - xã hội những tháng đầu năm 2015 chưa thấy được sự khốc liệt của hạn hán đang gây ra ở Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Không phải là một thảm họa sầm sập đến như giông lốc, bão tố, hạn hán đến từ từ nhưng kéo dài trong nhiều tháng, giết dần, giết mòn những đồng ruộng, gia súc và con người. Ngay đến cỏ cũng không sống nổi. Khí hậu vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên vốn đã được chia thành mùa mưa và mùa khô rõ rệt, mỗi năm 6 tháng khô hạn. Nhưng càng những năm gần đây, đặc biệt là năm nay, khô hạn không còn bình thường nữa. Khô hạn ở diện rộng, kéo dài và cực kỳ nghiêm trọng. Tỉnh Ninh Thuận đang trải qua 18 tháng gồng mình gánh chịu trận hạn hán khốc liệt nhất trong vòng mấy thập kỷ qua. Tới mức vừa qua, UBND tỉnh Ninh Thuận đã ký quyết định công bố khẩn về tình trạng hạn hán trong toàn tỉnh. Hạn hán kéo dài gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của nhân dân, đã có trên 50.000 người dân bị thiếu đói, thiếu nước uống, hơn 2.000 ha đất phải tạm ngưng sản xuất, hàng chục ngàn đàn gia súc thiếu nước uống, gần 500 con bị chết do suy kiệt... Hiện Chính phủ cũng đã và đang phải cứu đói, cứu khát cho Ninh Thuận.

Vậy đâu là nguyên nhân của tình trạng hạn hán đáng sợ này (gần 2 năm trời ở Ninh Thuận chưa có mưa)? Trong phiên trả lời chất vấn tại Quốc hội, Bộ trưởng Cao Đức Phát cho rằng không phải tại thủy điện mà tại El Nino nên xuất hiện nắng nóng cực đoan. Đành rằng biến đổi khí hậu là vấn đề chung toàn cầu, nhưng việc những dòng sông ở Ninh Thuận cạn kiệt thì không phải chỉ tại thời tiết cực đoan. Bởi vì cũng chính Bộ trưởng Cao Đức Phát công nhận: "Ở Ninh Thuận cho thấy, hồ Sông Trâu, Sông Sắt dung tích 60 triệu m3, nhưng có thể không có nước hoặc có rất ít nước, bởi vì rừng ở trên cũng đã suy kiệt, những nơi nào rừng tốt thì hồ nhỏ cũng có nước, những nơi nào không có rừng, hồ lớn không có nước. Vì thế, nên hai việc xây dựng hồ chứa và bảo vệ phát triển rừng phải đi đôi với nhau”.

Như vậy, có thể thấy, rõ ràng do sự tác động của con người mà sinh ra hạn hán. Theo TS Đào Trọng Tứ (Mạng lưới sông ngòi Việt Nam), tài nguyên nước đang bị suy giảm nghiêm trọng. Những hoạt động tự phát, không có quy hoạch của con người như chặt phá rừng bừa bãi, canh tác nông lâm nghiệp không hợp lý và thải chất thải bừa bãi vào các thủy vực, lấn chiếm lòng dẫn, các vùng ngập nước… đã gây nên những hậu quả nghiêm trọng, làm cho nguồn nước bị cạn kiệt, bị ô nhiễm, hạn hán có khả năng càng khốc liệt. Cũng theo ông Đào Trọng Tứ, biến đổi khí hậu đang tác động mạnh mẽ đến nguồn nước. Và mức biến đổi mạnh nhất đang xảy ra ở Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ, một vùng sẽ cực kỳ khô hạn còn một vùng bị ngập lụt do nước biển dâng cao.

Sở dĩ có ngày Thế giới chống Sa mạc hóa và Hạn hán là bởi vì mối lo thiếu nước và hạn hán không phải của riêng một quốc gia nào. Theo số liệu ông Đào Trọng Tứ cho biết, hiện thế giới có khoảng 1/3 số quốc gia thiếu nước. Nước - theo nghĩa đen - đang là tâm điểm của nhiều diễn đàn trên thế giới. Ngay từ năm 1992, tại một Hội nghị thượng đỉnh của Liên hợp quốc về môi trường và phát triển, người ta đã đề cơ cấu Liên hợp quốc để hạn chế các nhân tố làm thay đổi khí hậu, khiến sa mạc hóa và mất dần các giống loài. Thậm chí, Hội nghị còn đưa ra một tiêu chí quan trọng về quyền bình đẳng, đó là: Quyền cơ bản đối với mọi người là có nước đủ về số lượng và an toàn về chất lượng để duy trì sự sống của loài người.

Ngay từ khi loài người trên trái đất còn chưa đặt vấn đề về biến đổi khí hậu, nhà bác học Lê Quí Đôn đã đưa ra một định nghĩa về tầm quan trọng của nước: "Vạn vật không có nước không thể sống được. Mọi việc không có nước không thể thành được”. Ngày nay, các nhà khoa học định nghĩa: Nước - theo nghĩa đen - là nguồn sống của mọi con người, nước quyết định sự tồn vong của một quốc gia, dân tộc.

Bởi vậy, trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày nay, chống lại hạn hán phải được nhìn nhận một cách quan trọng hơn, nghiêm trọng hơn mới có thể đưa ra được các giải pháp quyết liệt. Cùng với những biện pháp cấp bách cứu đói, cứu khát cho đồng bào các tỉnh Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, đặc biệt là Ninh Thuận, phải nhìn ra một thảm họa để tìm cách phòng ngừa.

Hạn hán cần được xem là một thảm họa thiên nhiên để có ứng xử và đối phó đúng. Và càng đặt lại khẩn thiết vấn đề qui hoạch rừng và hồ chứa, cũng như phải trả lại sự sống cho các dòng sông. Trong một nguyên lý đơn giản nhất, sông cạn kiệt nước thì không có mưa.

Nguồn baomoi.com
[Trở về]
Các bài cùng chuyên mục: