Xây thủy điện trong khu bảo tồn: Không chỉ phá 25ha rừng


13/4/2016
Cewarec.org - TS Đào Trọng Tứ cho rằng việc xây dựng 2 thủy điện trong khu bảo tồn là hết sức nguy hiểm và để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng.


Lợi ích nhỏ, hậu quả lớn

Liên quan đến việc UBND tỉnh Gia Lai đang giao Sở Công thương chủ trì khảo sát thực tế và lấy ý kiến các đơn vị liên quan về hai đập thủy điện Suối Say 1 và Suối Say 2 trong khu bảo tồn Kon Chư Răng (huyện Kbang), trao đổi với Đất Việt, TS Đào Trọng Tứ, Giám đốc trung tâm Phát triển bền vững tài nguyên nước và thích nghi biến đổi khí hậu, nguyên phó Tổng thư ký Ủy ban sông Mekong Việt Nam cho rằng nếu các dự án trên được chấp thuận cho thực hiện thì  đây là một việc làm hết sức sai lầm.

Đầu tiên, các công trình này nếu xây dựng trong vườn quốc gia, vùng bảo vệ nghiêm ngặt, dù ở quy mô nào cũng đã vi phạm luật. Luật Đa dạng sinh học 2008, Mục 2, Điều 7: Những hành vi bị nghiêm cấm về đa dạng snh học nêu rõ:  2. Xây dựng công trình, nhà ở trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của khu bảo tồn, trừ công trình phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh; xây dựng công trình, nhà ở trái phép trong phân khu phục hồi sinh thái của khu bảo tồn.

Với tốc độ phát triển kinh tế mạnh mẽ, chúng ta đang đững trước thách thức lớn trong  bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường, vườn quốc gia, các khu bảo tồn  là những khu vực chúng ta đang tìm cách bảo vệ, không thể bị xâm hại dễ dàng như vậy. Từ trước tới nay có đã có nhiều câu chuyện buồn, tranh cãi  liên quan đến việc xây dựng  hoặc định xây dựng thủy điện ở các  vườn quốc gia,  khu bảo tồn thiên nhiên rồi.

“Chẳng hạn như Đắc Lắk có thủy điện Đrăng Phốk dự định xây dựng trong vườn quốc gia York Don, thủy điện Krông Kmak , rồi Thủy điện Đồng Nai 6 và 6A. Các thủy điện nhỏ hoặc lớn được xây dựng trên tất cả các sông suối là bài toán đánh đổi lợi ích kinh tế và môi trường như mọi người đều biết. Vậy việc xây dựng các thủy điện trong các vườn quốc gia, khu bảo tồn chỉ vì lợi ích quá ư nhỏ bé mà  người ta sẵn sàng bỏ qua cả luật pháp, cả lợi ích cho xã hội, cho con cháu sao?.

 Không cần phải nói nhiều, việc xây dựng thủy điện hoặc bất cứ loại công trình kinh tế nào trong các khu bảo tồn, vườn quốc gia phải được coi là điều cấm kỵ nghiêm ngặt và không nên đặt ra để xem xét chứ đừng nói là sẽ làm”, TS Tứ nêu dẫn chứng.


TS Đào Trọng Tứ cho rằng việc xây dựng 2 thủy điện trong khu bảo tồn là hết sức nguy hiểm và để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng. Ảnh: TTO

Với nhiều năm nghiên cứu về thủy điện, dù chưa biết rõ kế hoạch chi tiết của 2 đập thủy điện Suối Say 1 và Suối Say 2, nhưng vị chuyên gia cho rằng về lâu dài dự án này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái động, thực vật  tại khu bảo tồn.

“Công suất 2 thủy điện trên là hơn  40 MW là rất to rồi, tính ra cũng khoảng  65-70  triệu USD rồi. Việc  mất rừng, ngoài diện tích lấy đi làm đập, làm hồ, xây nhà máy sẽ phải làm đường vào, đường truyền tải, Việc có một công trình lớn trong khu bảo tồ, thì người ta quản lý khu bảo tồn ra sao, quả là câu hỏi khó. Rồi vấn đề khi xây dựng thủy điện ở rừng quốc gia thì nó sẽ tác động rất lớn đến thực vật, động vật ở trong đó, những cái sinh hoạt của các động vật như vậy. Đặc biệt khu bảo tồn Kon Chư Răng hệ động thực vật lại rất phong phú và quý hiếm, như vậy sẽ ảnh hưởng rất lớn.  Nói tóm lại là nên tránh”, TS Tứ nhấn mạnh.

Theo vị chuyên gia, nhiều công trình thủy điện đã bắt buộc phải dừng lại do tác động đến tài nguyên thiên thiên nhiên và môi trường, hiệu quả kinh tế thấp vì thế chúng ta cần phải xem lại việc này.

Đánh giá phải thận trọng

Cũng chia sẻ về vấn đề này, GS. TSKH Nguyễn Ngọc Lung, Viện Quản lý rừng bền vững và chứng chỉ rừng cho rằng làm thủy điện thực chất là sự đánh đổi giữa kinh tế với môi trường. Chúng ta hy sinh môi trường để lấy được một số lợi nhuận về kinh tế. Với 2 công trình trong khu bảo tồn Kon Chư Păng, vị chuyên gia cho rằng phải xem xét xem lợi ích về kinh tế nó lớn đến mức như thế nào để, có đáng để hy sinh môi trường ở chỗ này hay không.

“Khu bảo tồn Kon Chư Răng với diện tích khoảng 30.000 ha rất quý về động vật, thực vật vì nó nằm giữa biên giới 2 tỉnh Gia Lai và tỉnh Quảng Ngãi cũ. Khu này nằm toàn bộ ở tỉnh Gia Lai, nằm cạnh sông Côn. Cái giàu có về đa dạng sinh học thì người ta đã tính toán rồi, thành lập khu bảo tồn có cả kiểm lâm để bảo vệ rồi.

Cũng chưa bao giờ có tình trạng chỉ mất có 25 ha rừng tức là chưa bằng 1/1000 của khu bảo tồn mà có thể xây được 2 nhà máy thủy điện cỡ nhỏ. Như vậy cái tỷ lệ này vào loại tiết kiệm nhất so với các nhà máy khác. Các nhà máy khác mất hàng trăm nghìn, có khi nhiều hơn nữa. Nhà máy Thác Bà trên sông Chảy gấp hơn 10 lần trên sông này. Đứng về phía môi trường mà nói thì tổn hại về môi trường là không lớn lắm”, vị chuyên gia nhận định.

Dù khẳng định diện tích rừng phải bỏ ra là ít, nhưng GS.TSKH Nguyễn Ngọc Lung thừa nhận, việc tác động vào cảnh quan, hệ sinh thái của khu bảo tồn sẽ dẫn đến nhiều hậu quả đáng lo ngại.

“Cái hại là đầu tiên phải phá rừng để làm hồ chưa nước, xây đường xá, cơ sở hạ tầng. Dù chỉ tốn 25 ha nhưng mà lâu dài mà nói việc hoạt động của nhà máy thủy điện ở đó sẽ làm cho con thú ở đó không ở được. Tiếng động, sự thay đổi chế độ nước sẽ ảnh hưởng đến lớn đến đời sống không chỉ con thú mà còn người dân gần đó”, vị chuyên gia khẳng định.

Lấy dẫn chứng từ công trình thủy điện An Khê – Kanak được coi là “sai lầm thế kỷ” xây dựng hồi năm 2005, GS.TSKH Lung khẳng định cần phải hết sức thận trọng để đánh giá, xem xét một cách toàn diện, nhiều khía cạnh.

“Thủy điện An Khê – Kanak khi đấy họ xây dựng không dựa vào hội đồng, cấp địa phương họ có quyền hạn vì thế sau hơn 10 năm xây dựng những hậu quả để lại vẫn hết sức nặng nề.

Nếu chủ tịch tỉnh được ban ngành ở địa phương góp ý kiến đánh đổi môi trường ít mà được nhiều lợi ích về kinh tế thì cần phải chỉ đạo mở một hội đồng để đánh giá tác động môi trường. Hội đồng đó sẽ tham mưu là nên hay không nên xây dựng và tỉnh sẽ phải dựa vào ý kiến đó để đưa ra quyết định cuối cùng”, GS.TSKH Lung nhấn mạnh.

Hoàn Nguyễn
Nguồn: http://baodatviet.vn/khoa-hoc/quan-diem/xay-thuy-dien-trong-khu-bao-ton-khong-chi-pha-25ha-rung-3305566
[Trở về]
Các bài cùng chuyên mục: